Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej jest aktem prawnym, który ze swojego założenia miał skonsolidować służby skarbowe do lepszego wykonywania zadań związanych z uszczelnieniem systemu podatkowego i wyposażyć organy w oręż przeciwko nieuczciwym podatnikom. Jak to często bywa, na wielkich słowach się skończyło, czego przykładem może być ostatnie wezwanie wysłane przez naczelników urzędów celno – skarbowych do portali zajmujących się pośrednictwem w obrocie kryptowalutami. Wystosowane pismo jest dowodem na to, że urzędnicy błędnie wykorzystują przyznane im uprawnienia.

Rejestr transakcji

Przypomnijmy: pod koniec marca giełdy i kantory kryptowalutowe otrzymały wezwanie, w którym organ podatkowy zażądał od nich udostepnienia informacji dotyczących transakcji realizowanych za pośrednictwem prowadzonych przez te podmioty portali, a konkretnie szczegółowych danych użytkowników (w tym użytkowników niezweryfikowanych), historii dokonanych transakcji, danych dotyczących wypłat za pomocą bankomatów i innych.

Podstawą wezwania jest art. 45 ust. 1 i 3 ustawy z dn. 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 508), zgodnie z którym Organy KAS, w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6 i 8, mogą zbierać i wykorzystywać informacje, w tym dane osobowe, od osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość zobowiązania podatkowego lub należności celnych, oraz przetwarzać je w rozumieniu ustawy o ochronie danych osobowych, a także występować do tych podmiotów o udostępnienie dokumentów zawierających informacje, w tym dane osobowe, także bez wiedzy i zgody osoby, której dane te dotyczą.

W swoim piśmie Naczelnik UCS wskazuje, że przekazanie ww. informacji związane jest z prowadzonymi czynnościami analitycznymi, prognostycznymi i badawczymi, w celu właściwej realizacji dochodów podatkowych.

Czy KAS ma do tego prawo?

Zasadnicze pytanie w tej sprawie powinno brzmieć: Czy istnieje podstawa prawna do takiego wystąpienia, a raczej czy w tym konkretnym przypadku przywołany przepis faktycznie może być podstawą do żądania od giełd takich informacji?

Po opublikowaniu informacji o wystąpieniu organów skarbowych w Internecie zawrzało. Działania Krajowej Administracji Skarbowej wywołały zaniepokojenie wśród osób handlujących kryptowalutami. Portale internetowe donoszą o „niebezpiecznym precedensie”, „agresywnym ataku” wymierzonym w uczestników ryku kryptowalutowego, z kolei użytkownicy giełd są zaniepokojeni przekazywaniem ich danych osobowych urzędom skarbowym.

W tym przypadku adresaci kontrowersyjnych postanowień powinni zwrócić uwagę na poprawność proceduralną otrzymanych wystąpień, a przede wszystkim zakres powołanego przez organ art. 45 ust. 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Przepis ten wskazuje, jakie dane i w związku z jakimi zadaniami organy skarbowe mają prawo żądać od podmiotów gospodarczych. O zadaniach nałożonych na administrację skarbową mówi art. 2 ustawy o KAS, i bez wątpienia jest to bardzo szeroki wachlarz obowiązków. W celu ich prawidłowego wykonania organy zostały wyposażone w szereg instrumentów prawnych, jak np. wskazany art. 45 ustawy.

Intencja ustawodawcy zapewne była słuszna, jednak zestawienie obu przepisów pokazuje, że nie tylko one, ale cała ustawa była pisana w pośpiechu i bez zastanowienia, zaś zawarte w niej uregulowania są niespójne, a co za tym idzie – nieskuteczne.  Taki stan rzeczy powoduje, że wystosowane postanowienia nie mają oparcia w obowiązujących przepisach, albo, co gorsza, redagujące swoje postanowienia organy nie umieją dedykowanych im przepisów w sposób prawidłowy zastosować.

Jak można się bronić?

Wbrew obiegowej opinii, dotyczącej obowiązków podatników wynikających z przepisów o materialnym prawie podatkowym, to przepisy proceduralne są największą bolączką organów podatkowych, co wynika z wyroków sądów administracyjnych, które dokonują kontroli wydawanych rozstrzygnięć, i to właśnie błędy formalne w powadzonych postępowaniach są najczęstszą przyczyną uchylania wydawanych decyzji i postanowień.

Z racji swojej pozycji procesowej podatnicy kwestionują głównie ustalenia merytoryczne, przyjmując że organ, jako gospodarz postępowania czuwa nad prowadzeniem go w sposób zgodny z prawem i nienaruszający zarówno przepisów, jak i praw uczestniczących w postępowaniu stron. Praktyka wskazuje, że może być w tej kwestii inaczej i na to głównie powinny zwracać uwagę podmioty, którym przyszło stawać w szranki z mającym niekwestionowaną przewagę organem podatkowym.

Niezbyt fortunne wystąpienie organu, będące zapewne początkiem starcia o podatkowe wpływy z obrotu walutami wirtualnymi, nie oznacza jednak, że kwestie rozliczeń podatnicy mogą odwiesić na przysłowiowym kołku. Co ostrożniejsi uczestnicy rynku i znawcy tematu w zakresie opodatkowania kryptowalut alarmowali, że operacje dokonywane na giełdach nie są transakcjami anonimowymi.

A przecież nie od wczoraj wiadomo, że dochód ze sprzedaży kryptowalut podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, a co za tym idzie wykazaniu w składanych PITach osiągniętych z tego tytułu przychodów i kosztów. Demonstracja siły dokonana w ostatnim czasie przez organy skarbowe ewidentnie wskazuje na to, że „skarbówka” o kryptowalutach i osiąganych na nich „milionach” wie i to wcale nie tak niewiele, jakby się mogło niektórym nieostrożnym użytkownikom rynku wydawać.

Śmierć i podatki

A może jest to tylko żółta kartka pokazana podatnikom, którzy nie zamierzali się swoimi dochodami ze Skarbem Państwa podzielić, wbrew obowiązkowi wynikającemu z Konstytucji?

Tak czy inaczej termin na złożenie deklaracji podatkowych za 2017 r. już blisko. Warto przed jego upływem rozważyć, czy przez najbliższe 5 lat chcesz spać spokojnie, czy wypatrywać w Internecie tego typu sygnałów i zastanawiać się czy to, co listonosz zostawił w skrzynce, to (tylko) informacja ze spółdzielni mieszkaniowej o kolejnej podwyżce czynszu czy wezwanie przed srogie oblicze urzędnika. Zadecydujcie sami 😉

Zuzanna Umińska
Zuzanna UmińskaDoradca podatkowy nr 13169
Doradca podatkowy, członek Krajowej Izby Doradców Podatkowych. Wieloletni pracownik organów podatkowych i kontroli skarbowej, z wykształcenia prawnik, z zamiłowania procesualista. Obecnie zajmuje się kreowaniem pozytywnego i bezpiecznego otoczenia podatkowego przedsiębiorców oraz doradza w racjonalizowaniu obciążeń podatkowych w procesach gospodarczych. Interesuje się podatkowymi aspektami w nowych technologiach. Wspiera podatników w obszarze rozliczania dochodów z obrotu kryptowalutami. Prywatnie miłośniczka natury oraz sztuki.