Kryptowaluty w Polsce są w pełni legalne. Można je legalnie wydobywać, można nimi handlować oraz płacić za towary i usługi. Przedsiębiorcy wykorzystujący kryptowaluty w swojej działalności spotykają się jednak z represjami ze strony sektora bankowego. Banki masowo wypowiadają umowy na prowadzenie rachunku bankowego tym przedsiębiorcom, którzy obracają kryptowalutami.

Dlaczego tak się dzieje?

Banki z niechęcią patrzą na zmiany społeczne i technologiczne, które wypływają z coraz większej popularyzacji kryptowalut. Od banków odpływa kapitał. Ludzie mają alternatywne metody akumulacji kapitału czy międzynarodowego transferu środków. To wszystko godzi w interesy banków. Do tego dochodzi zbieżne stanowisko Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) i Narodowego banku Polskiego (NBP). Instytucje te wprost deklarują, że gdyby mogły, to używania kryptowalut by w Polsce zakazały. Organizowały również kampanie medialne ostrzegające przed używaniem kryptowalut.

KNF jest instytucją nadzorującą działalność banków i ma silny wpływ na stosowane przez nie praktyki. O możliwości wypowiadania umów podmiotom obracającym kryptowalutami KNF “przypominała” bankom w wystosowanym do nich piśmie już w kwietniu 2017 roku..

W czym problem?

Szereg przepisów nakazuje przedsiębiorcy posiadanie rachunku bankowego, bez którego nie może on legalnie działać. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej nakazuje dokonywać płatności między przedsiębiorcami, jeśli wartość transakcji przekracza równowartość 15.000 zł. Prawo przedsiębiorców, które zastąpi Ustawę o swobodzie działalności gospodarczej, będzie zawierało analogiczne postanowienia.

Przedsiębiorcy zobowiązani są również do opłacania podatków i składek ZUS w formie polecenia przelewu. Obowiązki te nakłada Ordynacja podatkowa i Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Przedsiębiorca bez rachunku bankowego nie otrzyma również zwrotu nadpłaty podatku.

Można zatem stwierdzić, że odmowa świadczenia usług w postaci prowadzenia rachunku bankowego znacząco ogranicza przedsiębiorcom swobodę prowadzenia legalnej działalności gospodarczej dotyczącej kryptowalut.

Argumentacja banków

Banki podkreślają, że nie wypowiadają umów zwykłym osobom fizycznym. Wypowiadają jednak umowy głównie przedsiębiorcom. Często banki podkreślają niejasny status prawny kryptowalut i rzekomą niemożność wypełnienia obowiązków nałożonych Ustawą o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Nie jest to jednak prawdą, gdyż przy przelewach na giełdy kryptowalut i w drugą stronę jest jasno określona druga strona i cel transakcji. Bank zatem bez problemu może zastosować wszelkie środki bezpieczeństwa finansowego i inne obowiązki nałożone Ustawą o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.

Co na to prawo?

Bezpodstawna odmowa świadczenia usług przez podmiot, który zawodowo zajmuje się świadczeniem tego typu usług, jest w Polsce nielegalna i stanowi wykroczenie. Zgodnie z art. 138 Kodeksu wykroczeń “kto, zajmując się zawodowo świadczeniem usług (…) umyślnie bez uzasadnionej przyczyny odmawia świadczenia, do którego jest obowiązany, podlega karze grzywny”. Maksymalna kara grzywny za wykroczenie wynosi 5.000 zł, co dla banku jest kwotą śmiesznie małą. Należy jednak pamiętać, że każdy przypadek takiego potraktowania przedsiębiorcy należy rozpatrywać indywidualnie.

Zachowanie banku może być również uznane za czyn nieuczciwej konkurencji, o którym mowa w art. 3 ust. 1 Ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z tą ustawą czynami nieuczciwej konkurencji są m.in. nieuzasadnione zróżnicowane traktowanie niektórych klientów czy nakłanianie osób trzecich do odmowy sprzedaży innym przedsiębiorcom towarów lub usług.
Praktyka wypowiadania umów narusza również zakazy nałożone przez Ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów. Zakazane jest wykorzystywanie pozycji dominującej na rynku w tym poprzez ograniczanie postępu technologicznego; stosowanie w podobnych umowach z osobami trzecimi uciążliwych lub niejednolitych warunków umów czy też przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. Zakazane są również porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku.

Jakie prawa ma przedsiębiorca?

W tej nierównej walce z bankiem przedsiębiorca ma dużo słabszą pozycję. Nie oznacza to jednak, że nie może zawalczyć o swoje prawa. Przedsiębiorca może żądać uznania wypowiedzenia umowy za bezskuteczne. Głównym celem przedsiębiorcy powinno być żądanie przywrócenia mu możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Przedsiębiorca może również dochodzić odpowiedzialności odszkodowawczej za wyrządzoną przez bank szkodę.

Pozew

W ramach Profit Plus wspieramy przedsiębiorców i usuwamy bariery w prowadzeniu działalności gospodarczej. Dlatego zdecydowaliśmy się pomóc tym przedsiębiorcom, których prawa zostały naruszone przez banki w związku z dokonywaniem obrotu kryptowalutami.
Jeśli bank wypowiedział twojej firmie umowę, poinformuj nas o tym i prześlij pismo z banku na adres pozew@eprofitplus.pl.

Adam Ratajczak
Adam RatajczakSpecjalista z zakresu prawa spółek
Zajmuje się obsługą prawną spółek. Prowadzi rejestracje, przekształcenia i likwidacje. Pomaga we wprowadzaniu zmian strukturalnych w spółkach. Interesuje się restrukturyzacją przedsiębiorstw.