Żyjemy w czasach zaawansowanych technologicznie, gdzie ciężko znaleźć zawód, który nie potrzebuje do swojej pracy chociaż minimalnego zaangażowania elektroniki. Ciężko zatem dziwić się, że urządzenia mobilne niejako zawładnęły naszym życiem i nie wyobrażamy sobie bez nich codziennego funkcjonowania. O ile zostały stworzone z myślą, by życie ułatwiać, o tyle problem uzależnienia od nich staje się coraz bardziej powszechny.
Uzależnienie – kiedy możemy o nim mówić?
Klasyczna definicja mówi o tym, że uzależnienie jest stanem, w którym musimy zażyć jakąś substancję lub wykonać określone działania. Jest to potrzeba na tyle silna, że nie jesteśmy w stanie się przed nią powstrzymać i tracimy kontrolę nad jej zaspokojeniem.
Niezależnie od substancji bądź działania, które nas uzależnia, wyróżnić możemy sześć wyznaczników, które uzależnieniu towarzyszą. Według Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Zaburzeń są to:
- potrzeba zażywania substancji lub kontaktu z przedmiotem, której nie jesteśmy w stanie opanować
- utrata kontroli nad czasem poświęconym czynnikom uzależniającym
- wzrastający poziom zapotrzebowania na czynnik ( im silniej jesteśmy uzależnieni, tym większy jest poziom, którego potrzebuje nasz organizm)
- pojawienie się zespołu abstynencyjnego tj. szeregu objawów psychosomatycznych o zabarwieniu negatywnym np. bezsenność, stany lękowe, nerwica
- brak racjonalnego myślenia podczas korzystania z czynników uzależniających – mimo widocznych szkód wywoływanych przez czynniki osoba uzależniona nie jest w stanie z nich zrezygnować
- izolacja społeczna – zaniedbanie kontaktów z rodziną, znajomymi celem zaspokajania potrzeb związanych z uzależnieniem
Psychologia wyróżnia uzależnienie chemiczne i behawioralne. Pierwsze jest ściśle powiązane z substancją uzależniająca (narkotyki, alkohol, papierosy), drugie odnosi się do wykonywania określonej czynności (seksoholizm, zaburzenia odżywiania).
Uzależnienie od urządzeń mobilnych – jak je rozpoznać?
Uzależnienie od urządzeń mobilnych jest klasycznym przykładem uzależnienia behawioralnego. Ze względu na fakt, iż w ostatnich latach jest to zjawisko osiągające skalę światową można pokusić się o stwierdzenie, że fonoholizm stał się chorobą cywilizacyjną.
Objawy uzależnienia nie są jednoznaczne, choćby biorąc pod uwagę to, że telefon stał się niezbędnym urządzeniem komunikacyjnym, a dla niektórych dziedzin również narzędziem pracy.
Do niepokojących symptomów zaliczyć można:
- niemożność odłożenia urządzenia mobilnego nawet na kilka minut
- uczucie niepokoju i rozdrażnienia w momencie, gdy urządzenia znika nam z oczu
- ilość czasu spędzanego przed ekranem
- uczucie “zaznania spokoju” w momencie korzystania z urządzenia
- zaniedbywanie relacji społecznych i codziennych obowiązków na rzecz korzystania z urządzenia
- w przypadku młodzieży pogorszenie wyników w nauce
- w przypadku dorosłych spadek efektywności w pracy i problemy w związku
Jak leczyć uzależnienie dziecka od urządzeń mobilnych?
Najprostszą metodą unikania zagrożeń związanych z uzależnieniem jest profilaktyka. Problem jest złożony i nie pojawia się z dnia na dzień. Warto zatem na przykład wyznaczyć sobie czas na korzystanie ze smartfona a czas wolny poświęcać na inne aktywności. O ile w przypadku dziecka, kontrolę nad tym może mieć rodzic, o tyle w przypadku osoby dorosłej samokontrola nie zawsze kończy się sukcesem – w momencie zauważenia niepokojących objawów warto skorzystać z pomocy specjalisty. Zaawansowany poziom uzależnienia będzie wymagał pomocy osób wyszkolonych, tzw. terapeuty uzależnień, który poprzez wprowadzenie odpowiedniej formy leczenia, będzie w stanie pomóc pacjentowi przejść przez proces odwyku i podpowie jak w przyszłości uniknąć powrotu do problemu.
